مادة81- تجديدنظر خواهي نسبت به تصميمات مربوط به برائت، محكوميت يا مجازات

1 - تصميمي كه ديوان مستنداً به مادة 74 اتخاذ كرده ، بر طبق ترتيبات مقرر در " آيين نامة دادرسي و ادلّه " و به ترتيب زير قابل تجديد نظر است :
الف ) دادستان به جهات زير مي تواند از تصميم مزبور تجديدنظر خواهي نمايد؛
1- اشكالات شكلي ؛
2- اشتباهات موضوعي ؛
3- اشتباهات حكمي ؛
ب ) محكوم عليه و يا دادستان به قائم مقامي او مي توانند به جهات زير از تصميم مزبور تجديد نظر خواهي نمايند؛
1- اشكالات شكلي ؛
2- اشتباهات موضوعي ؛
3- اشتباهات حكمي ؛
4- هر جهت ديگري كه در بي طرفانه بودن و يا اعتبار مراحل رسيدگي و يا تصميم متخذه مؤثر باشد.

2 - الف) دادستان و يا محكوم عليه به استناد عدم تناسب جرم و مجازات مي توانند بر طبق ترتيبات مقرر در " آيين نامة دادرسي و ادلّه " نسبت به ميزان مجازات تعيين شده تجديد نظر خواهي نمايند.
ب ) اگر ديوان ملاحظه نمايد جهاتي وجود دارد كه ممكن است اساساً محكوميت را جزئاً ياكلا ، منتفي سازد ، مي تواند دادستان و محكوم عليه را دعوت كند تا مطالب خود را نسبت به جهاتي كه در بند 1 قسمتهاي الف و ب مذكور است ، ارائه دهند و همچنين مي تواند مطابق با مادة 83 تصميمي راجع به محكوميت صادركند،
ج ) ترتيبات فــوق در مــوردي كــه ديوان فقط بــه درخواست تجديدنظر
خواهي راجع به محكوميت رسيدگي كرده و جهاتي را براي تخفيف مجازات بـر طبق قسمت (الف) بند 2 ملاحظه مي نمايد نيز جاري است.

3 - الف) مادام كه رسيدگي تجديد نظر خاتمه نيافته ، محكوم عليه همچنان در توقيف خواهد ماند مگر آن كه شعبة بدوي نحو ديگري مقرر نمايد.
ب ) در صورتي كه مدت توقيف شخص از مدت مجازات حبس تعيين شده بيشتر شود وي بايد آزاد شود مگر آن كه دادستان نيز تجديدنظرخواهي نموده باشد كه درچنين صورتي آزادي شخص مشروط به شرايط مقرر در شق (ج ) زير خواهد بود؛
ج ) در حالت تبرئه ، متهم بايد بلافاصله آزاد شود چنانچه :
1- در موارد استثنايي مادام كه رسيدگي تجديد نظري خاتمه نيافته، شعبة بدوي مي تواند در پي وصول درخواست دادستان و با لحاظ جميع جـوانب امـر از جمله احتمال قوي فرار متهم و همچنين اهميت و شدت اتهامات وارده و نيز احتمال قبولي تجديد نظر خواهي دادستان ، محكوم عليه بدوي را همچنان در توقيف نگهدارد،
2- تصميمي كه به ترتيب فــوق از سـوي شعبة بدوي اتخاذ شده مطابق آيين نامة دادرسي و ادلّه قابل تجديد نظر خواهد بود.

4 - مادامي كه مهلت تجديد نظر خواهي خاتمه نيافته و همچنين مادامي كه رسيدگي تجديد نظري در جريان است ، اجراي مجازات با رعايت مقررات مذكور در قسمت (الف)و (ب) بند3 معلّق خواهد ماند.

مادة 82- تجديدنظرخواهي از ساير تصميمات
1 - هريك از طرفين قضيه مي توانند مطابق " آيين نامة دادرسي و ادلّه " نسبت به هريك از تصميمات زير تجديد نظر خواهي نمايند؛
الف ) تصميم راجع به صلاحيت يا قابليت پذيرش
ب ) تصميم مربوط به اعطاي آزادي و يا امتناع از اعطاي آن در مورد شخصي كه تحت تعقيب و بازجويي است؛
ج ) تصميمي كه شعبة مقدماتي رأساً و بر طبق بند 3 ماده 56 اتخاذ مي كند؛
د ) تصميمي كه متضمن موضوعي است كه به نحو قاطعي در بي طرفانه بودن و ادارة مدبرانة مراحل رسيدگي و يا نتيجة محاكمه تأثير مي گذارد و به خاطر آن و با انتخاب شعبة مقدماتي و يا شعبة بدوي ، تصميم فوري شعبة تجديد نظر عملاً مراحل رسيدگي را تسريع مي نمايد.

2 - كشور ذينفع و يا دادستان مي توانند پس از جلب موافقت شعبة مقدماتي نسبت به تصميمي كه شعبة مزبور بر طبق شق (د ) بند 3 مادة 57 اتخاذ كرده تجديدنظر خواهي نمايند . رسيدگي به اين درخواست به نحو فوق العاده صورت مي گيرد.

3 - صرف تجديد نظرخواهي اثر تعليقي ندارد ، مگر آن كه شعبة تجديد نظر، بنا به تقاضا و بر طبق " آيين نامة دادرسي و ادلّه " خلاف آن دستور دهد.

4 - نمايندة قانوني مجني عليهم، محكوم عليه و يا مالك با حسن نيت اموال كه از تصميم متخذه تحت مادة 75 متضرر شده اند، مي توانند مطابق مقررات مذكور در آيين نامة دادرسي و ادلّه نسبت به تصميم مربوط به جبران خسارت تجديد نظر خواهي نمايند.

مادة 83 - رسيدگي پژوهشي

1- به منظور انجام رسيدگيهاي موضوع مادة 81 و اين ماده ، شعبة تجديد نظر كلية اختيارات شعبة بدوي را خواهد داشت .

2 - اگر شعبة تجديدنظر به اين نتيجه برسد كه رسيدگيهاي انجام شده اي كه از آن تجديدنظر خواهي به عمل آمده بي طرفانه نبوده است ، به نحوي كه اعتبار تصميم يا مجازات را تحت تأثير قرار داده و يا آن تصميم و نيز مجازاتي كه از آن تجديد نظر خواهي شده كلاً تحت تأثير اشتباه موضوعي يا حكمي قرار گرفته است، آن شعبة مي تواند:

الف ) تصميم يا مجازات را فسخ و يا اصلاح نمايد و يا
ب ) دستور انجام رسيدگي مجددي را در شعبة ديگر بدوي صادر كند.
به منظور انجام مراتب فوق ، شعبة تجديد نظر مي تواند مسئلة خاصي را به شعبة بدوي اصلي برگردانيده و از آن مرجع بخواهد كه تكليف آن را معين و مشخص نموده و عيناً آن را گزارش دهد و يا با استماع ادلّه ، خود رأساً نسبت به آن تعيين تكليف نمايد. در صورتي كه فقط محكوم عليه يا دادستان به قائم مقامي او از تصميم يا مجازات تجديدنظر خواهي نموده اند ، شعبة تجديد نظر نمي تواند آنها را به زيان محكوم عليه تغيير دهد.

3 - چنانچه شعبة تجديد نظر به اين نتيجه برسد كه مجازات تعيين شده متناسب باجرم نيست، مي تواندمجازات مزبور را مطابق با فصل هفتم تغيير دهد.

4 - رأي شعبة تجديد نظر مي بايد به وسيله اكثريت قضات صادر و در جلسه علني قرائت شود. رأي مزبور بايد مدلّل باشد. چنانچه اتفاق آراء حاصل نشود، رأي صادره بايد متضمن نظريات اكثريت و اقليت باشد ؛ با اين حال هر قاضي مي تواند از جنبة ماهوي نظريه اي جداگانه و يا مخالف صادر و ارائه كند.

5 - شعبة تجديد نظر مي تواند رأي خود را در غياب شخصي كه تبرئه يا محكوم شده است ، صادر نمايد.

مادة 84-اعاده دادرسي
1 - شخص محكوم عليه و يا اگر فوت نموده ، همسر ، فرزندان ، والدين و يا شخصي كه در موقع فوت محكوم عليه زنده بوده و متوفي صريحاً و كتباً به وي وصيّت نموده و يا دادستان به قائم مقامي وي مي توانند به جهات زير از شعبة تجديد نظر نسبت به رأي قطعي ناظر به محكوميت و يا مجازات محكوم عليه تقاضاي اعاده دادرسي نمايند،
الف ) ادلّه جديدي كشف شده كه :
1- در موقع محاكمه در دسترس نبوده ، مشروط بر آن كه اين امر جزئاً ياكلاً منتسب به متقاضي اعادة دادرسي نباشد.
2- واجد آنچنان اهميتي باشد كه ا گر در جريان محاكمه ارائه و تأييد مي گرديد ، به احتمال قوي منجر به صدور رأي ديگري مي شد.
ب ) اخيراً كشف شده كه ادلّه اساسي رأي كه در موقع محاكمه مدّ نظر قرار گرفته و محكوميت شخص مبتني بر آن بوده غير واقعي ، جعلي و يا مزوّرانه بوده است ،
ج ) قاضي يا قضاتي كه در صدور رأي محكوميت و يا تأييد و تصديق اتهامات منتسبه محكوم عليه شركت داشته اند، در آن پرونده مرتكب اعمال ناشايست و سوء رفتار شده و يا از وظايف خود تخطي نموده و اين امر آنچنان اهميت داشته كه عزل آن ها را بر طبق مادة 46 ايجاب نمايد.

2 - شعبة تجديدنظر تقاضـاي اعـادة دادرسي راكه بي پايه و غير مدلل باشد، رد مي كند . امّا اگر تقاضايي را قابل رسيدگي تشخيص دهد، مي تواند حسب مورد:
الف ) شعبة بدوي اصلي را مجدداً تشكيل دهد،
ب ) شعبة بدوي ديگري را تأسيس نمايد،
ج ) صلاحيت خود را حفظ و اعمال نمايد با اين هدف كه پس از استماع اظهارات و ملاحظة ادلة طرفين به ترتيبي كه در " آيين نامة دادرسي و ادلّه " بيان شده ، درخصوص اين كه آيا رأي قابليت اعاده دادرسي را دارد يا خير ، تعيين تكليف نمايد.

مادة 85 - تعلق غرامت به شخص توقيف شده و يا محكوميت يافته
1 - هركس از دستگيري و توقيف غير قانوني متضرر شده است ، حق مطالبة غرامت را خواهد داشت.

2 - در صورتي كه به موجب رأي قطعي ، شخصي به عنوان ارتكاب يك امر جزائي محكوم شود ، و سپس محكوميت وي به جهت اين كه واقعيات كشف شدة جديد دقيقاَ حاكي از قصور در انجام وظيفة قضايي بوده ، فسخ و نقض گردد و مشاراليه به جهت رأي محكوميت فوق الذكر مجازاتهايي را تحمل كرده باشد ، مطابق قانون مستحق دريافت خسارت است مگر آنكه ثابت شود عدم ارائة واقعيات مكتوم در آن زمان جزئاً يا كلاً منتسب به همان شخص بوده است .

3 - در موارد استثنايي كه به نظر دادگاه واقعيات دقيقاً حاكي از قصوري آشكار و مهم در انجام وظيفة قضايي است ، مي تواند به صلاحديد خودو مطابق ملاكهايي كه در " آيين نامة دادرسي و ادلّه " مقرر گرديده حكم به پرداخت خسارت به شخصي بدهد كه پيرو صدور رأي قطعي داير بر برائت يا منتفي شدن تعقيب به جهت مزبور آزاد شده است .